Doktor Żywago
Produkcja
Budżet
$11 000 000
Opłaty
$111 922 070
Reżyser
Aktorzy
Scenariusz
Producent
Carlo Ponti, Arvid Griffen
Operator
Kompozytor
Artysta
John Box, Roy Walker, William Hutchinson
Casting
Irene Howard
Instalacja
Norman Savage, John Palmer
Cały zespół (50)
Cały zespół (50)
Krótki opis
Jurij Żywago ma osiem lat, gdy umiera jego matka. Wychowują go przyjaciele rodziców. Po latach Jurij bierze ślub z ich córką, Tanią. Rozpoczyna studia medyczne. Pewnego dnia poznaje w tramwaju Larę, na którą od razu zwraca uwagę. Nie mogą być razem, jednak po latach znów się spotkają. Podczas wojny Żywago pełni obowiązki lekarza w szpitalu, w którym Lara jest pielęgniarką. Oboje są w związkach małżeńskich i mimo płomiennego uczucia ponownie muszą się rozstać.
Co pozostało za kulisami
- Carlo Ponti zdawał sobie sprawę, że mało prawdopodobne jest, aby pozwolono na kręcenie filmu w Związku Radzieckim, ale mimo to chciał kręcić tam, gdzie toczy się akcja powieści. Postanowił spróbować i kanałami dyplomatycznymi wysłał zapytanie do ZSRR, jednak strona radziecka odmówiła takiej możliwości.
- Julie Christie otrzymała główną rolę w filmie po tym, jak Lean zauważył ją w produkcji „Kłamca Billy”.
- Film kręcony był w Hiszpanii, Kanadzie i Finlandii.
- Studio rozważało różne kandydatury na rolę Lary, w tym Yvette Mimieux i Jane Fondę.
- Julie Christie odmawiała kręcenia sceny uwodzenia w jaskrawoczerwonej sukience, uważając, że jej nie pasuje. David Lean przekonał aktorkę. Sukienkę podarował jej nienawidzony Komarowski, a niezadowolenie na twarzy będzie wyglądało odpowiednio.
- Film został nakręcony w oparciu o powieść Borisa Pasternaka „Doktor Żywago” (1955).
- David Lean był głęboko zniesmaczony jadowitymi reakcjami krytyków na film, które trwały również po premierach na całym świecie. Uważał, że właściwemu odbiorowi obrazu przeszkodził pośpieszny montaż i niezrozumienie zamysłu autorskiego. Podczas trasy promocyjnej filmu w Wielkiej Brytanii Lean wszedł nawet w agresywną polemikę z jednym z lokalnych recenzentów filmowych. Po „Doktorze Żywago” Lean na długo wycofał się z działalności zawodowej, a kolejny film nakręcił dopiero w 1970 roku.
- Film został nakręcony na podstawie powieści Borysa Pasternaka „Doktor Żywago” (1955).
- Kiedy Jurij wraca do Juriatina, na stacji wisi tabliczka „JURIATINЪ”.
- Na rolę rewolucjonisty Paszy Antipowa pierwotnie planowano Terence’a Stampa, ale Lin powierzył ją Courtney.
- Zdjęcia plenerowe i pawilonowe zakończyły się 7 października 1965 roku i trwały 232 dni. Dla filmu o długości 197 minut był to wyjątkowo długi harmonogram w praktyce Hollywood. Lean planował premierę na marzec 1966 roku, ale kierownictwo MGM nalegało, aby montaż zakończyć do grudnia 1965 roku — co było najbardziej odpowiednim momentem komercyjnym. Prezes firmy poinformował ekipę filmową, że zarezerwował już kina i sale koncertowe w Nowym Jorku i Los Angeles, będąc pewnym, że film otrzyma Oscara. Po klęsce finansowej kosztownego „Buntu na Bounty”, MGM rozpaczliwie potrzebowało sukcesu. Reżyser początkowo stwierdził, że jest to nierealne, ale po namyśle zgodził się. Davidowi Leanowi i montażyście Normanowi Savage'owi stworzono wszystkie warunki do pracy całodobowej w studiu MGM w Culver City w Kalifornii. Po 10 tygodniach desperackiego pośpiechu materiał roboczy z 31 godzin został zmontowany do 197 minut. Zakończono postprodukcję dźwiękową. 14 grudnia, na osiem dni przed premierą, zakończono nagrywanie wszystkich ścieżek muzycznych. Ostateczny montaż Lean dopracowywał w ostatnich godzinach, a szpula z taśmą została dostarczona do Nowego Jorku na dzień przed premierą.
- Lin miał nadzieję, że uda mu się pozyskać do zespołu Freddiego Younga, ale operator był już zajęty przy filmie „Chartum”. Zamiast niego na to stanowisko musiał zatrudnić Nicholasa Roogue'a.
- Aby ukazać kwitnące pole, zakupiono i posadzono około 7 tysięcy cebulek narcyzów. Akcja odbywała się w styczniu, ale z powodu anomalnie ciepłej zimy kwiaty i tak szybko wykiełkowały i zaczęły się rozkwitać, zanim zakończyły się zdjęcia. Pracownicy musieli pośpiesznie wykopać i przenieść je w chłodniejsze miejsce.
- „Doktor Żiwago” był pierwszym od czasów II wojny światowej kolorowym przebojem kasowym, którego akcja rozgrywa się w całości w Rosji i ZSRR.
- Zdjęcia plenerowe i studyjne zostały zakończone 7 października 1965 roku i trwały 232 dni. Przy filmie o długości 197 minut był to wyjątkowo długi czas realizacji w praktyce Hollywood. Lin planował premierę na marzec 1966 roku, ale kierownictwo MGM nalegało na zakończenie montażu do grudnia 1965 roku – najbardziej odpowiedniego z punktu widzenia komercyjnego. Prezes firmy poinformował ekipę filmową, że już zarezerwował kina i sale koncertowe w Nowym Jorku i Los Angeles, ponieważ był przekonany, że film otrzyma nagrodę Amerykańskiej Akademii Filmowej. MGM, po niepowodzeniu kasowym kosztownego „Buntu na Bounty”, desperacko potrzebowało sukcesu. Reżyser początkowo stwierdził, że to niemożliwe, ale po namyśle się zgodził. Davidowi Linowi i montażystce Normanowi Savage stworzono wszelkie warunki do pracy przez całą dobę w kalifornijskim studiu MGM w Culver City. W ciągu 10 tygodni gorączkowej pracy materiał filmowy o długości 31 godzin został zmontowany do 197 minut. Zakończono nagrania dialogów. 14 grudnia, na osiem dni przed premierą, nagrano wszystkie ścieżki dźwiękowe. Ostateczny montaż Lin dopracowywał w ostatnich godzinach, a kopia filmu została dostarczona do Nowego Jorku dzień przed premierą.
- Zdjęcia przebiegały w trudnych warunkach. Całkowity czas produkcji filmu przekroczył 10 miesięcy, a niektóre zimowe sceny zdarzało się kręcić latem. Temperatura dochodziła do 47 °C w cieniu, a przyczepy nie były wyposażone w klimatyzację. Szczególnie nieprzyjemne dla aktorów było ubieranie się w futra. Później Bolt narzekał, że pisząc scenariusz, nie pomyślał, o jakiej porze roku i gdzie będą się odbywać zdjęcia. Kostiumografka Phyllis Dalton musiała uważnie pilnować, aby aktorzy nie „zapominali” zakładać ciepłych ubrań.
- O główną rolę męską ubiegali się Peter O’Toole, Paul Newman i Max von Sydow. Ostatecznie rolę otrzymał Omar Sharif, którego kandydaturę reżyserowi zaproponowała jego dziewczyna Barbara Cole. Sharif, kiedy się z nim skontaktowano, przez dość długi czas nie mógł uwierzyć w powagę intencji. On, Egipcjanin o oliwkowej karnacji, uważał, że w ogóle nie pasuje do rosyjskiego typu. Jednak Linowi udało się przekonać go, że metamorfoza i charakteryzacja zrobią swoje, najważniejsze to wyobrazić sobie, że jest Rosjaninem. Aktor wspominał później, jak w trakcie zdjęć wymagało to niemałego wysiłku charakteryzatora, aby nadać jego twarzy bardziej słowiański wygląd, choć orientalna twarz dodawała swoistego kolorytu Jurijowi Żiwagowi.
- Kandydaturę kompozytora Lean zatwierdził ostatecznie, gdy zdjęcia dobiegały końca, dlatego Maurice Jarre miał na skomponowanie muzyki zaledwie około 6 tygodni.
- Prace nad scenariuszem rozpoczęły się latem 1963 roku w Wenecji, gdzie mieszkał Bolt i gdzie przyjeżdżał Lin w celu konsultacji. Przygotowanie scenariusza się znacznie opóźniło z powodu rozwodu Bolta. Trudność sprawiał również epicki rozmach literackiego źródła, który trzeba było skompresować do określonego formatu czasowego. Bolt nawet oszacował, że gdyby powieść została zekranizowana bez cięć, zajęłaby około 50 godzin czasu ekranowego. W listopadzie 1964 roku praca nad scenariuszem została wznowiona w Madrycie. Scenariusz został w pełni ukończony w lutym 1965 roku, kiedy zdjęcia były już w toku. Ponad 500-stronicowa powieść została skrócona do 284-stronicowego scenariusza.
- Do sceny demonstracji konsultant filmu Andrew Mollo zalecił jako tło Internacjonalę. Konsultant i reżyser nie wzięli pod uwagę, że zdjęcia odbywały się we frankistycznej Hiszpanii, gdzie partia komunistyczna była zakazana. Patrol policji, który z zaskoczeniem obserwował tysiące statystów maszerujących z czerwonymi flagami pod Internacjonalę, musiał wyjaśnić, że odbywają się zdjęcia historycznego filmu.
- David Lean po raz pierwszy zauważył tancerkę Geraldine Chaplin na okładce magazynu modowego, po czym zaprosił ją do roli Toni Gromeko w ramach jej debiutu w kinie anglojęzycznym. Musiał nawet skontaktować się z jej rodzicami, Charliem Chaplinem i Uną Chaplin, aby uzyskać ich zgodę.
- Jednym z głównych problemów w trakcie zdjęć były ciągłe spory reżysera z operatorem filmu, Nicolasem Rougem. Reżyser widział go w mrocznych i chłodnych tonach. Nawet sceny miłosne miały być rejestrowane bez ciepła, z nastrojem beznadziei. Operator, który w poprzednim projekcie był asystentem reżysera, widział film zupełnie inaczej i znacznie bardziej optymistycznie. Skończyło się to rozłamem. Lin doczekał się zakończenia kontraktu w filmie „Chartum” i zaprosił do filmu operatora Freddiego Yanga, z którym współpracował przez wiele lat.
- Dawid Lean po raz pierwszy zauważył baletnicę Geraldine Chaplin na okładce modnego magazynu, po czym zaprosił ją do roli Tony Gromecko jako jej debiutu w filmie anglojęzycznym. Musiał nawet skontaktować się z jej rodzicami, Charlesem Chaplinem i Uną Chaplin, aby uzyskać ich zgodę.
- Od samego początku Ponti liczył na to, że na główną rolę wybierze jego żonę, Sofię Loren, ale ona nie przeszła przesłuchań. 30-letnia Loren wyglądała zbyt zmysłowo i dojrzale, aby zagrać aktorkę, która na początku filmu miała przedstawiać 17-letnią niewinną Larę.
- Studio rozważało różne kandydatki do roli Lary, w tym Yvette Mimou i Jane Fonda.
- O główną rolę męską ubiegali się Peter O'Toole, Paul Newman i Max von Sydow. Ostatecznie rolę otrzymał Omar Sharif, którego kandydaturę reżyserowi zasugerowała jego partnerka, Barbara Cole. Sharif, gdy się z nim skontaktowano, przez dość długi czas nie mógł uwierzyć w powagę tych zamiarów. On, Egipcjanin o ciemnej karnacji, w swoim mniemaniu w żaden sposób nie odpowiadał rosyjskiemu typowi urody. Linowi udało się go jednak przekonać, że przemiana i charakteryzacja zrobią swoje, a najważniejsze jest to, by zaprezentować się jako Rosjanin. Aktor wspominał później, że podczas zdjęć charakteryzator musiał włożyć wiele wysiłku, aby nadać jego twarzy bardziej słowiański wygląd, choć orientalne rysy nadawały Jurijowi Żiwago swoistego kolorytu.
- W czasach radzieckich zarówno książka, jak i film były zakazane. W ZSRR książka została wydana w 1988 roku podczas pierestrojki, a film po raz pierwszy został pokazany w kinach w Rosji w 1994 roku.
- Od samego początku Ponti liczył na to, że do głównej roli zostanie wybrana jego żona Sophia Loren, jednak nie przeszła ona prób. 30-letnia Loren wyglądała na zbyt zmysłową i dojrzałą kobietę, by wcielić się w postać 17-letniej, niewinnej Lary na początku filmu.
- Prace nad scenariuszem rozpoczęły się latem 1963 roku w Wenecji, gdzie mieszkał Bolt i dokąd przyjeżdżał na konsultacje Lean. Przygotowanie scenariusza znacznie się przeciągnęło z powodu rozwodu Bolta. Trudności sprawiał również epicki rozmach literackiego pierwowzoru, który należało skondensować do określonego formatu czasowego. Bolt oszacował nawet, że gdyby powieść została zekranizowana bez cięć, zajęłaby około 50 godzin czasu ekranowego. W listopadzie 1964 roku prace nad scenariuszem kontynuowano w Madrycie. Scenariusz został w pełni ukończony w lutym 1965 roku, gdy zdjęcia były już w pełnym toku. Powieść licząca ponad 500 stron została skrócona do 284-stronicowego scenariusza.
- Zdjęcia odbywały się w trudnych warunkach. Całkowity czas produkcji filmu wyniósł ponad 10 miesięcy, a niektóre zimowe sceny kręcono latem. Temperatura w cieniu sięgała 47°C, a przyczepy nie były wyposażone w klimatyzację. Szczególnie nieprzyjemne dla aktorów było ubieranie się w futra. Później Bolt ubolewał, że pisząc scenariusz, nie pomyślał o tym, w jakiej porze roku i gdzie będą odbywać się zdjęcia. Kostiumografka Phyllis Dalton musiała uważnie pilnować, aby aktorzy nie „zapominali” zakładać ciepłych ubrań.
- Lean ostatecznie zatwierdził kandydaturę kompozytora, gdy zdjęcia zbliżały się do końca, dlatego Maurice Jarre miał zaledwie około 6 tygodni na skomponowanie muzyki.
- Po premierze filmu damskie okrągłe futrzane czapki i męskie papachy w Wielkiej Brytanii do dziś nazywane są krojem Zhivago. Domy mody Saint Laurent i Dior w 1966 roku wypuściły zimowe kolekcje inspirowane nastrojem filmu i strojami bohaterów. W modzie u mężczyzn nawet pojawiły się brody i wąsy, które nosili bohaterowie. W październiku 1966 roku magazyn Esquire, pod wrażeniem szumu związanego z premierą filmu, napisał: „W tym roku wódka w ilości sprzedaży wyprzedzi gin”.
- Do sceny manifestacji konsultant filmu Andrew Mollo zarekomendował jako akompaniament „Internacjonalę”. Konsultant i reżyser nie wzięli pod uwagę, że zdjęcia odbywały się w frankistowskiej Hiszpanii, gdzie partia komunistyczna była zakazana. Patrol policji, który z zaskoczeniem obserwował tysiące statystów maszerujących z czerwonymi flagami przy dźwiękach „Internacjonali”, musiał otrzymać wyjaśnienia, że trwają zdjęcia do filmu historycznego.
- Do roli rewolucjonisty Paszy Antipova wstępnie planowano Terence'a Stampa, jednak Lean powierzył ją Courtney'owi.
- W 1963 roku producent Carlo Ponti nabył prawa do ekranizacji powieści od wydawcy-komunisty Feltrinelli, który potajemnie przekazał je jemu samemu Pasternakowi w 1956 roku.
- Scenę, w której Lara przystawia świecę do zamarzniętego okienka i rozmraża w nim kółko, trzeba było starannie przygotować. Lód wodny zastąpiono suchym lodem, który roztapiano, kierując strumień ciepłego powietrza na okno z zewnątrz. Kryształki lodu zastąpiono kawałkami miki. Niezwykłej pomysłowości trzeba było wykazać się, aby pokazać w epizodzie zamarznięte jezioro, przez które przedziera się czerwona konnica. Ten fragment również kręcono latem. Konieczne było zabetonowanie rozległego, płaskiego placu i pokrycie go mączką marmurową, którą dodatkowo rozdrobniono walcem. Reżyser musiał uzyskać efekt ślizgania się koni po lodzie; ten trik Lin podpatrzył u Siergieja Eisensteina w scenie bitwy na lodzie. Na beton w niektórych miejscach położono stalowe blachy, a na nie nasypano mączkę.
- Lin liczył na to, że uda mu się zaangażować Freddiego Yanga, ale operator był już zajęty w filmie „Chartum”. Zamiast niego trzeba było zatrudnić na to stanowisko Nicolasa Rounge.
- Najtrudniejsza scena podczas kręcenia zdjęć miała miejsce podczas sceny odjazdu Jurija z rodziną. Na wagonie towarowym, w którym stał Omar Sharif, zamontowano kamerę, która rejestrowała wydarzenia z punktu widzenia Jurija. Chłopka (Lili Murati) miała dogonić wagon, rzucić w niego dziecko, a następnie spróbować wskoczyć do pociągu w ruchu. Sharif, podczas kręcenia, złapał aktorkę za rękę, ale nie zdołał jej utrzymać i Lili upadła pod koła. Zdjęcia natychmiast przerwano. Na szczęście wagon jej nie przejechał, ale Lili złamała nogę. Reżyser zarządził przewiezienie aktorki do szpitala, a następnie pilne przebranie i charakteryzację dublerki, aby nie przerywać kręcenia technicznie trudnego epizodu.
- Julie Christie otrzymała główną rolę w filmie po tym, jak została zauważona przez Lina w filmie „Billy Kłamca”.
- Najtrudniejszy moment podczas zdjęć nastąpił w scenie wyjazdu Jurija z rodziną. Na wagonie towarowym, w którym stał Omar Sharif, zamontowano kamerę filmującą wydarzenia z perspektywy Jurija. Chłopka (Lili Murati) miała dogonić wagon, wrzucić do niego dziecko, a następnie spróbować wskoczyć do pociągu w ruchu. Sharif podczas ujęcia chwycił aktorkę za rękę, ale nie zdołał jej utrzymać i Lili upadła pod koła. Zdjęcia natychmiast przerwano. Na szczęście wagon jej nie przejechał, ale Lili złamała nogę. Reżyser nakazał odwieźć aktorkę do szpitala, a następnie szybko ubrać i ocharakteryzować dublerkę, aby zdjęcia technicznie trudnego epizodu nie stały w miejscu.
- W 1963 roku producent Carlo Ponti nabył od komunistycznego wydawcy Feltrinellego prawa do ekranizacji powieści, które przekazał mu w tajemnicy w 1956 roku sam Pasternak.
- Reżyser David Lean zgodził się podpisać kontrakt na film pod warunkiem, że część honorarium za zdjęcia zostanie mu wypłacona z góry, scenarzystą będzie Robert Bolt, a producent nie będzie ingerował w proces twórczy.
- David Lean był głęboko zaniepokojony ostrym odzewem krytyków na film, który nie ustawał nawet po światowej premierze. Uważał, że właściwemu odbiorowi obrazu przeszkadzał pośpieszny montaż i niezrozumienie autorskiej wizji. Podczas tournée reklamowego promującego film w Wielkiej Brytanii, Lean wdął się nawet w ostrą polemikę z jednym z lokalnych recenzentów filmowych. Po „Doktorze Żiwago” Lean na długo wycofał się z działalności zawodowej i kolejny film nakręcił dopiero w 1970 roku.
- Reżyser David Lean zgodził się podpisać kontrakt na film pod warunkiem, że część honorarium za zdjęcia zostanie mu wypłacona z góry, scenarzystą zostanie Robert Bolt, a producent nie będzie ingerował w proces twórczy.
- Jednym z głównych problemów w trakcie zdjęć stały się nieustanne spory reżysera z operatorem filmu, Nicholasem Roogue'em. Reżyser widział obraz w mrocznych i chłodnych tonach. Nawet sceny miłosne miały zostać utrwalone na taśmie bez ciepła, w nastroju beznadziei. Operator, który w poprzednim projekcie był asystentem reżysera, widział film zupełnie inaczej i znacznie bardziej optymistycznie. Skończyło się to kłótnią. Lin doczekał do końca kontraktu w filmie „Chartum” i zaprosił do produkcji operatora Freddiego Younga, z którym współpracował przez wiele lat.
- Scenę, w której Lara podnosi świecę do zamarzniętego okna i rozpuszcza kółko, trzeba było starannie przygotować. Wodną lodę zastąpiono lodem suchym, który topiono, kierując strumień ciepłego powietrza na okno z zewnątrz. Kostki lodu zastępowano kawałkami miki. Trzeba było wykazać się dużą pomysłowością, aby pokazać w odcinku zamarznięte jezioro, które przekracza czerwona kawaleria. Odcinek również kręcono latem. Trzeba było zabetonować rozległy płaski plac i pokryć go marmurową kruszonką, którą dodatkowo zroszono walcem. Reżyser musiał uzyskać efekt ślizgania się koni po lodzie, a ten trik Lean podpatrzył u Siergieja Eisensteina w scenie lodowego starcia. Na beton w niektórych miejscach położono stalowe płyty, a na wierzchu już nasypano kruszonkę.
- Carlo Ponti rozumiał, że raczej nie pozwolą na kręcenie filmu w Związku Radzieckim, ale mimo to chciał kręcić tam, gdzie rozgrywa się akcja powieści. Postanowił spróbować także drogą dyplomatyczną i skierował zapytanie do ZSRR, ale strona radziecka odmówiła takiej możliwości.
Podobne filmy
8.6/10
8.3/10
8.2/10
8.2/10
8.1/10
8.1/10
8.1/10
8/10
8/10
8/10
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
