Ed Wood
Jeśli chodzi o robienie kiepskich filmów, to Ed Wood był w tym najlepszy.
Kraj
Genre
Budżet
$18 000 000
Opłaty
$5 887 457
Reżyser
Aktorzy
Scenariusz
Producent
Tim Burton, Denise Di Novi, Michael Flynn, Michael Lehmann
Operator
Kompozytor
Artysta
Tom Duffield, Kent Burton, Marek Wiallobos
Casting
Instalacja
Krótki opis
Ed Wood, reżyser, scenarzysta, producent i aktor, zyskał przez wszystkich krytyków USA dwuznaczną sławę najgorszego reżysera wszechczasów serią tandetnych horrorów i filmów science fiction zrealizowanych przede wszystkim w latach pięćdziesiątych. Były to na wpół amatorskie produkcje, zrealizowane za przysłowiowe psie pieniądze, z koszmarnymi dialogami, byle jakim aktorstwem i niezliczonymi błędami inscenizacyjnymi. Ed Wood jednak wcale nie był przegranym nieudacznikiem. Wręcz przeciwnie, jego nieprawdopodobny optymizm, witalność i inwencja pozwalały mu przez długie lata robić to, co chciał robić i pracować tak, jak to sobie wymarzył.
Co pozostało za kulisami
- Film został nakręcony na podstawie książki Rudolpha Greya „Kosmar ekstazy” (Rudolph Grey, Nightmare of Ecstasy).
- Według filmu, Ed Wood poznał Lugosiego, ale w rzeczywistości pomysł wykorzystania Lugosiego w filmach Wooda należał do pisarza Alexa Gordona, który przedstawił reżysera temu aktorowi.
- Aby osiągnąć podobieństwo do Béli Lugosiego, charakteryzator Rick Baker wykonał Martinowi Landau specjalny plastikowy makijaż. Baker nakładał go w taki sposób, aby Landau nie odczuwał dyskomfortu w wyrażaniu emocji i min. Dla swojej roli aktor obejrzał 25 filmów z Lugosiego i siedem jego wywiadów, przeprowadzonych między 1931 a 1956 rokiem.
- Reżyser zdecydował się kręcić film w czarno-białej tonacji, naśladując filmy Wooda. Oświetlenie również było ustawiane i dobierane zgodnie z monochromatycznym obrazem, co dało realistyczny efekt kręcenia z tamtego okresu.
- Główne zdjęcia rozpoczęły się w sierpniu 1993 roku i trwały 72 dni.
- Howard Shore wykorzystał niektóre motywy muzyczne z oryginalnych filmów Wooda do stworzenia ścieżki dźwiękowej do filmu Burtona.
- W 1980 roku, dwa lata po śmierci, Ed Wood został uznany za „najgorszego reżysera” w historii Hollywood.
- Film Wooda „Plan 9 z kosmosu” z 1959 roku jest uważany za najgorszy film w historii kina.
- W filmie znajdują się cytaty z filmów Wooda „Glen lub Glenda” („Glen or Glenda”, 1953), „Narzeczona potwora” („Bride of the Monster”, 1955), „Plan 9 z kosmosu” („Plan 9 from Outer Space”, 1958). Jest również fragment z wczesnego filmu z udziałem Béli Lugosiego – „Biały Zombie” („White Zombie”, 1932).
- W prawdziwym życiu, „Plan 9 z kosmosu” został pokazany dopiero 3 lata po zakończeniu zdjęć, w małym, mało znanym kinie.
- W rzeczywistości, Béla Lugosi zmarł nie przed rozpoczęciem zdjęć do „Planu 9”, ale po nakręceniu 10 minut filmu.
- Według Deppa, nie minęło nawet 10 minut od propozycji Tima Burtona, by zagrać w filmie, jak się zgodził. W tamtym czasie aktor był nieco rozczarowany sztuką filmową, a ta rola dała Deppowi możliwość „wyprostować się i dobrze się bawić”. Praca z Martinem Landau „przywróciła” mu „miłość do aktorstwa”. Depp znał już wtedy niektóre dzieła Edwarda Wooda dzięki Johnowi Watersowi, który pokazał mu „Glen lub Glenda” i „Plan 9 z kosmosu”. Aby lepiej wcielić się w postać Wooda, aktor studiował grę Jacka Hale’ego w „Czarnoksiężniku z Oz” (1939), gdzie Hale’y zagrał Blaszanego Drwala. Depp oglądał również kilka wystąpień Ronalda Reagana, ponieważ uważał je za rodzaj ślepego optymizmu i uważał, że idealnie pasują do Wooda. Aktor starał się również naśladować niski głos Caseya Kasema i „to bardzo pewne i żywe komercyjne brzmienie jego głosu”. Na radę Burtona, Depp studiował grę Mickey’ego Rooney’ego w późnych filmach o przygodach Andy’ego Hardy’ego.
- Aktor Gregory Walcott, który grał w „Planie 9 z kosmosu”, pojawił się w filmie w roli epizodycznej. Wcielał się w mężczyznę, który przedstawia Wooda Maii „Wampirzycy” Nurmi.
- Patricia Arquette spotykała się z Kathy O’Harą podczas kręcenia filmu. Aktorka uważała ją za „uroczą i bardzo sympatyczną”.
- Pomysł na film przyszedł scenarzystom Scottowi Alexanderowi i Larry'emu Karatzewskiemu, gdy studiowali w Szkole Filmowej Uniwersytetu Południowej Kalifornii. Alexander nawet planował na drugim roku nakręcić film dokumentalny o Woodzie – „Człowiek w swetrze angorskim”. Jednak Karatzewski podchodził wtedy do tego pomysłu ze sceptycyzmem. Później Alexander i Karatzewski wspólnie pisali scenariusze do filmów „Problematyczny dzieciak” i „Problematyczny dzieciak 2”, ale praca wyłącznie nad scenariuszami do filmów familijnych znudziła ich obu. Wtedy napisali 10-stronicowy zarys scenariusza filmu o Woodzie i zaprezentowali pomysł reżyserowi Michaelowi Lehmannowi, którego poznali jeszcze w Szkole Filmowej. Lehmann przedstawił projekt producentce Denise Di Novi, z którą współpracował przy filmie „Fatalne zauroczenie”. Sama Di Novi wcześniej współpracowała z Timem Burtonem przy filmach „Edward ręka nożycy”, „Batman powraca” i „Koszmar przed Bożym Narodzeniem”. W rezultacie, Lehmann, na mocy umowy, miał zostać reżyserem biografii o Woodzie, a Burton i Di Novi – producentami.
- Burton zabrał się do czytania „Ekstazy koszmaru” i kilku listów Wooda. Był poruszony tym, że w listach reżyser „pisał o swoich filmach tak, jakby kręcił „Obywatela Kane’a”, mimo że ludzie uważali jego filmy za najgorsze w historii”. Burton wyznał, że zawsze był fanem Eda Wooda, dlatego film powstał jako wyraz podziwu, a nie szyderstwa z jego twórczości. Relacja między nim a Lugosim w filmie nawiązuje do bliskiej relacji Burtona z jego własnym idolem, Vincentem Price’em. Burton powiedział w wywiadzie: „Poznanie Vincenta wywarło na mnie ogromny wpływ; podobny wpływ musiał odczuć Ed, spotkawszy swojego idola”.
- W tamtym czasie Burton przygotowywał się do reżyserii "Mary Reilly" dla Columbia Pictures z Winoną Ryder w roli głównej. Jednak ze względu na decyzję studia o obsadzeniu Julii Roberts, a nie Ryder, Burton wycofał się z projektu. To skłoniło go do podjęcia się reżyserii "Eda Wooda" i nakręcenia filmu w krótkim czasie. W rezultacie sam objął stanowisko reżysera, a Lehmanowi powierzył funkcję producenta wykonawczego. Alexander i Karatzewski napisali 147-stronicowy scenariusz w ciągu sześciu tygodni. Burton przeczytał go i natychmiast zatwierdził w niezmienionej formie, bez żadnych poprawek czy redakcji. Burton podobało się to, że Wood był mało znany szerokiej publiczności, dzięki czemu praca nad filmem nie była ograniczona anegdotami o "najgorszym reżyserze". Najważniejsze jednak uważał to, że Wood i jego ekipa wykonywali swoją pracę z pasją.
- Początkowo umowę na stworzenie filmu zawarto ze studiem Columbia Pictures. Jednak w kwietniu 1993 roku prezes firmy, Mark Canton, odrzucił projekt na miesiąc przed rozpoczęciem zdjęć z powodu rozbieżności z Burtonem, który nalegał na realizację filmu w czarno-białej kolorystyce i domagał się pełnej swobody twórczej. Wtedy poważnie zainteresowały się prawami do ekranizacji takie firmy jak Paramount Pictures, Warner Bros., 20th Century Fox, ale Burton przyjął ofertę od The Walt Disney Company, z którą już wcześniej współpracował przy „Koszmarze przed Bożym Narodzeniem”. Podobnie jak ten film, „Ed Wood” również został wydany przez Touchstone Pictures. Disney przejęło projekt w nadziei, że Burton będzie nadal z nią współpracował, ale już przy swoim następnym filmie powrócił do Warner Bros. Firma przeznaczyła na budżet 18 milionów dolarów i zapewniła Burtonowi pełną autonomię twórczą, ponieważ nie widziała w filmie dużego ryzyka. Reżyser zrezygnował również ze swojego wynagrodzenia za pracę nad projektem.
- W 1980 roku, dwa lata po śmierci, Ed Wood został uznany za „najgorszego reżysera” w całej historii Hollywood.
- Film Wooda „Plan 9 z otwartej przestrzeni kosmicznej” z 1959 roku jest uważany za najgorszy film w historii kina.
- Film został zrealizowany na podstawie książki Rudolpha Greya „Koszmar ekstazy” (Rudolph Grey, Nightmare of Ecstasy).
- W filmie pojawiają się cytaty z dzieł Wooda: „Glen czy Glenda” („Glen or Glenda”, 1953 r.), „Panna młoda potwora” („Bride of the Monster”, 1955 r.) oraz „Plan 9 z otwartej przestrzeni kosmicznej” („Plan 9 from Outer Space”, 1958 r.). Znajduje się tam również fragment z wczesnego filmu z udziałem Beli Lugosi — „Biały Zombie” („White Zombie”, 1932 r.).
- Według filmu Ed Wood poznał Lugosiego, jednak w rzeczywistości pomysł wykorzystania Lugosiego w filmach Wooda należał do pisarza Alexa Gordona, który właśnie zapoznał reżysera z tym aktorem.
- W rzeczywistości „Plan 9 z otwartej przestrzeni kosmicznej” został wyświetlony dopiero 3 lata po zakończeniu zdjęć, w małym, mało znanym kinie.
- W rzeczywistości Bela Lugosi zmarł nie przed rozpoczęciem zdjęć do „Planu 9”, lecz po nakręceniu 10 minut filmu.
- Według Deppa, nie minęło 10 minut od propozycji Tima Burtona, by wystąpić w filmie, gdy ten się zgodził. W tamtym czasie aktor był nieco rozczarowany sztuką filmową, a ta rola dała mu możliwość „rozwinąć skrzydła i dobrze się bawić”. Praca z Martinem Landau „przywróciła” mu „miłość do aktorstwa”. Depp znał już wtedy niektóre prace Edwarda Wooda dzięki Johnowi Watersowi, który pokazał mu „Glen lub Glenda” oraz „Plan 9 z otwartej przestrzeni kosmicznej”. Aby lepiej oddać postać Wooda, aktor studiował grę Jacka Haley w „Czarnoksiężniku z krainy Oz” (1939), gdzie Haley wcielił się w rolę Blaszaka. Depp oglądał również kilka wystąpień Ronalda Reagana, gdyż uważał je za przejaw ślepego optymizmu, co jego zdaniem idealnie pasowało do Wooda. Aktor starał się także naśladować niski głos Casey'a Caseya i „tę niezwykle pewną siebie i żywą manierę akwizytora w jego głosie”. Za radą Burtona, Depp studiował grę Mickey'a Rooney'a w późniejszych filmach o przygodach Andy'ego Hardiego.
- Aby osiągnąć podobieństwo do Beli Lugosiego, charakteryzator Rick Baker przygotował dla Martina Landau specjalny makijaż plastyczny. Baker nakładał go w taki sposób, aby Landau nie miał trudności z wyrażaniem emocji i robieniem grymasów. Do swojej roli aktor obejrzał 25 filmów z Lugosim oraz siedem jego wywiadów przeprowadzonych między 1931 a 1956 rokiem.
- Aktor Gregory Walcott, który grał w „Planie 9 z otwartej przestrzeni kosmicznej”, pojawił się w filmie w roli epizodycznej (cameo). Wcielił się w postać człowieka, który przedstawia Wooda Maili „Vampiry” Nurmi.
- Patricia Arquette spotykała się z Katie O'Hara podczas zdjęć. Aktorka uznała ją za „uroczą i bardzo miłą”.
- Pomysł na film przyszedł scenarzystom, Scottowi Alexanderowi i Larry'emu Karatsevskiemu, gdy studiowali w School of Cinematic Arts na Uniwersytecie Południowej Kalifornii. Alexander planował nawet na drugim roku stworzyć film dokumentalny o Woodzie zatytułowany „Człowiek w angorańskim swetrze”. Jednak Karatsevski podszedł wówczas do tego pomysłu sceptycznie. Później Alexander i Karatsevski wspólnie pisali scenariusze do filmów „Problem z dzieciakami” i „Problem z dzieciakami 2”, ale obaj znudziło im się pisanie wyłącznie filmów rodzinnych. Wówczas przygotowali 10-stronicowy szkic scenariusza filmu o Woodzie i przedstawili pomysł reżyserowi Michaelowi Lemannowi, którego poznali jeszcze w szkole filmowej. Lemann zaprezentował projekt producentce Denise Di Novi, z którą współpracował przy filmie „Fatalne pociągnięcie”. Sama Di Novi współpracowała wcześniej z Timem Burtonem przy filmach „Edward Nożycoręki”, „Batman powraca” oraz „Miasteczko Halloween”. W rezultacie, zgodnie z kontraktem, Lemann miał zostać reżyserem biopic o Woodzie, a Burton i Di Novi producentami.
- Burton zabrał się za lekturę „Koszmaru ekstazy” oraz niektórych listów Wooda. Był zdumiony tym, że w listach reżyser „pisał o swoich filmach tak, jakby kręcił „Obywatela Kane'a”, mimo że ludzie uważali jego dzieła za najgorsze w historii”. Burton przyznał, że zawsze był wielkim fanem Eda Wooda, dlatego film stał się wyrazem podziwu, a nie kpiną z twórczości Wooda. Relacja między nim a Lugosim w filmie odzwierciedla bliską więź Burtona z jego własnym idolem, Vincentem Price'em. Burton powiedział w wywiadzie: „Poznanie Vincenta wywarło na mnie niesamowity wpływ; podobny wpływ musiał odczuć Ed, spotykając swojego idola”.
- W tym czasie Burton przygotowywał się do reżyserii filmu „Mary Reilly” dla Columbia Pictures z Winoną Ryder w roli głównej. Jednak w związku z decyzją studia o oddaniu tej roli Julii Roberts zamiast Ryder, Burton opuścił projekt. Skłoniło go to do myśli, by przejąć reżyserię „Eda Wooda” we własne ręce i nakręcić film w krótkim czasie. W efekcie sam zasiadł na fotelu reżysera, a Lemannowi przekazał funkcję producenta wykonawczego. Alexander i Karatsevski napisali 147-stronicowy scenariusz w sześć tygodni. Burton przeczytał go i natychmiast zatwierdził w takiej formie, bez żadnych zmian czy redakcji. Burtonowi podobał się fakt, że Wood jest mało znany masowemu widzowi, dzięki czemu praca nad filmem nie była ograniczona ramami anegdot o „najgorszym reżyserze”. Za najważniejsze uznał jednak to, że Wood i jego ekipa oddawali się swojej pracy z prawdziwą pasją.
- Początkowo kontrakt na stworzenie filmu zawarto ze studiem Columbia Pictures. Jednak w kwietniu 1993 roku prezes firmy, Mark Canton, odrzucił projekt na miesiąc przed rozpoczęciem zdjęć z powodu rozbieżności z Burtonem, który upierał się przy nakręceniu filmu w czerni i bieli i domagał się pełnej swobody twórczej. Wówczas opcją na prawa ekranizacyjne zaczęły poważnie interesować się takie firmy jak Paramount Pictures, Warner Bros. oraz 20th Century Fox, ale Burton przyjął ofertę The Walt Disney Company, z którą współpracował już przy „Miasteczku Halloween”. Podobnie jak tamten film, „Ed Wood” został wydany w dystrybucji Touchstone Pictures. Disney przejął projekt z nadzieją, że Burton pozostanie z nimi w przyszłości, jednak przy swoim kolejnym filmie powrócił do Warner Bros. Firma przeznaczyła na budżet 18 milionów dolarów i zapewniła Burtonowi pełną niezależność twórczą, gdyż nie widziała w filmie dużego ryzyka. Reżyser zrezygnował również z wynagrodzenia za pracę nad projektem.
Podobne filmy
9/10
8.8/10
8.6/10
8.6/10
8.5/10
8.4/10
8.3/10
8.2/10
8.2/10
8.1/10
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
